Οι δημόσιες συμβάσεις καινοτομίας μπορούν να βελτιώσουν την οικονομική ανάκαμψη της ΕΕ μετά την κρίση λόγω της νόσου COVID-19 με καλύτερες δημόσιες επενδύσεις . Αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την προώθηση του μετασχηματισμού της οικονομίας μας προς μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία.
Τι είναι η δημόσια σύμβαση καινοτομίας;
Κατάρτιση οικονομικών φορέων
Προσέλκυση καινοτομίας
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημοσίευσε ένα έγγραφο καθοδήγησης , το οποίο εκδόθηκε στο πλαίσιο της ανακοίνωσης με τίτλο «Ένα ανανεωμένο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την έρευνα και την καινοτομία — Η ευκαιρία της Ευρώπης να διαμορφώσει το μέλλον της» . Το έγγραφο καθοδήγησης παρουσιάζει συνοπτικά τις βασικές πτυχές των δημόσιων συμβάσεων καινοτομίας: γιατί είναι σημαντικές, ποιον ενδιαφέρουν και πώς μπορεί να διεξαχθεί αυτή η διαδικασία . Οι δημόσιες συμβάσεις καινοτομίας δημιουργούν νέες προοπτικές για λύσεις υψηλότερης ποιότητας και αποδοτικότητας , οι οποίες αναδεικνύουν τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη και διασφαλίζουν καλύτερη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, παρέχοντας παράλληλα νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις.
Η έννοια της καινοτομίας μπορεί να έχει πολλαπλές σημασίες. Στην παρούσα καθοδήγηση υιοθετείται ευρεία προσέγγιση. Ο όρος «δημόσια σύμβαση καινοτομίας» αναφέρεται σε κάθε δημόσια σύμβαση η οποία εμπερικλείει μία ή και τις δύο ακόλουθες πτυχές:
αγορά της διαδικασίας καινοτομίας - ερευνητικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ανάπτυξης - με (μερικά) αποτελέσματα
αγορά των αποτελεσμάτων της καινοτομίας.
Ο αγοραστής του δημόσιου τομέα περιγράφει πρώτα την ανάγκη του , δίνοντας το έναυσμα στις επιχειρήσεις και στους ερευνητές να αναπτύξουν προϊόντα, υπηρεσίες ή διαδικασίες καινοτομίας, οι οποίες δεν υφίστανται ακόμη στην αγορά, για την κάλυψη της συγκεκριμένης ανάγκης. Στη δεύτερη περίπτωση, ο αγοραστής του δημόσιου τομέα, αντί να αγοράσει έτοιμα προς χρήση προϊόντα, ενεργεί ως πρώιμος χρήστης και αγοράζει ένα προϊόν, μια υπηρεσία ή μια διαδικασία που είναι νέα στην αγορά και περιλαμβάνει ουσιωδώς νέα χαρακτηριστικά.
Ένας από τους βασικούς παράγοντες επιτυχίας είναι ο επαγγελματισμός . Ορισμένα από τα πλέον επιτυχή παραδείγματα δημόσιων συμβάσεων καινοτομίας, όπως τα παραδείγματα που εντοπίστηκαν στη Βαρκελώνη , τη Λομβαρδία, την Αυστρία και τη Σουηδία, συνδύαζαν μια ισχυρή εντολή πολιτικής, η οποία θέτει την καινοτομία στο επίκεντρο των τοπικών οικονομικών πολιτικών, με προσωπικό το οποίο διέθετε ισχυρά κίνητρα και χαρακτηριζόταν από υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού. Για την επιτυχή σύναψη δημόσιων συμβάσεων καινοτομίας, οι αγοραστές του δημόσιου τομέα θα πρέπει να αξιοποιούν γνώσεις και δεξιότητες σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων: Γνώσεις:
εξασφάλιση της συμμετοχής της αγοράς και των ενδιαφερόμενων φορέων o συναφή προϊόντα ή συναφείς υπηρεσίες
σχετικό νομικό πλαίσιο
διαχείριση συμβάσεων
Ειδικές δεξιότητες καινοτομίας:
διαχείριση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ)
επιχειρηματικότητα σε τομείς πολιτικής
Οι ικανότητες αυτές μπορούν να αναπτυχθούν μέσω εσωτερικής κατάρτισης και στοχευμένων προσλήψεων, με την αξιοποίηση των γνώσεων εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και συμβούλων ή με τη συγκέντρωση εμπειρογνωσίας σε συνεργασία με άλλους αγοραστές του δημόσιου τομέα.
Σε κάθε διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων μπορούν να ενσωματωθούν πολλά εργαλεία, μεταξύ των οποίων οι ευρέως χρησιμοποιούμενες ανοικτές και κλειστές διαδικασίες . Επίσης, εναλλακτικές διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων μπορούν να εξυπηρετήσουν τον σκοπό της καινοτομίας, όπως η διαδικασία με διαπραγμάτευση με προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, ο ανταγωνιστικός διάλογος, ο διαγωνισμός μελετών, η σύμπραξη καινοτομίας ή η προσέγγιση των προεμπορικών δημόσιων συμβάσεων. Προκαταρκτική διαβούλευση με την αγορά Κύριος σκοπός της προκαταρκτικής διαβούλευσης με την αγορά είναι να ελεγχθεί η υφιστάμενη κατάσταση πριν από την έναρξη της διαδικασίας σύναψης σύμβασης. Η σύναψη σύμβασης για την προμήθεια καινοτομίας απαιτεί καλή προετοιμασία εκ μέρους του αγοραστή του δημόσιου τομέα. Προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα τη σχετική αγορά, οι αγοραστές του δημόσιου τομέα μπορούν να επικοινωνούν με δυνητικούς προμηθευτές στο πλαίσιο διαβουλεύσεων με την αγορά πριν από την έναρξη της διαδικασίας. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις διαβουλεύσεις αυτές για να συγκεντρώσουν πληροφορίες, ιδίως σχετικά με τη διάρθρωση των τιμών και τις δυνατότητες της αγοράς. Κατάλληλες καινοτόμοι λύσεις ενδέχεται να υπάρχουν ήδη ή θα μπορούσαν να προκύψουν από την προσαρμογή ή τον συνδυασμό υφιστάμενων λύσεων. Η αγορά μπορεί επίσης να είναι σε θέση να αναπτύξει εγκαίρως καινοτόμο λύση, υπό την προϋπόθεση ότι της παρέχεται η ευκαιρία να το πράξει. Χρήση προαιρετικών πεδίων στα τυποποιημένα έντυπα Από τις 25 Οκτωβρίου 2023 οι αγοραστές του δημόσιου τομέα θα πρέπει να συμπληρώνουν νέα και επικαιροποιημένα τυποποιημένα έντυπα, τα οποία θα τους δίνουν τη δυνατότητα να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη χρήση των δημόσιων συμβάσεων καινοτομίας. Τα επικαιροποιημένα τυποποιημένα έντυπα θα περιλαμβάνουν προαιρετικό πεδίο όπου οι αγοραστές του δημόσιου τομέα μπορούν να υποδείξουν ότι αγοράζουν καινοτόμα αγαθά, έργα ή υπηρεσίες μέσω της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων. Χρησιμοποιώντας αυτήν την επιλογή, οι αγοραστές του δημόσιου τομέα συμβάλλουν στη συλλογή ακριβέστερων δεδομένων και στην ανάλυση της χρήσης των δημόσιων συμβάσεων καινοτομίας στη χώρα τους και σε ολόκληρη την ΕΕ. Τεχνικές προδιαγραφές Μέσω της κατάλληλης διαβούλευσης με την αγορά, οι αγοραστές του δημόσιου τομέα κατανοούν καλύτερα τις υφιστάμενες λύσεις, —τις παραμέτρους, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους μετρήσιμους δείκτες τους. Αυτό τους βοηθά να συντάσσουν καλύτερες τεχνικές προδιαγραφές, στοιχείο που επιτρέπει τον ανταγωνισμό μεταξύ των πλέον αποδοτικών και καινοτόμων λύσεων, περιλαμβανομένων νέων λύσεων, και την εξασφάλιση βέλτιστου οφέλους για τον αγοραστή του δημόσιου τομέα. Συγκεκριμένα, οι αγοραστές του δημόσιου τομέα μπορούν να συντάσσουν τις τεχνικές προδιαγραφές κατά τρόπο περιγραφικό ή λειτουργικό. Καθένας από τους τρόπους αυτούς παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα· ωστόσο, οι λειτουργικές απαιτήσεις είναι πολύ πιο φιλικές προς την καινοτομία.
Διαβάστε αναλυτικά την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.