Choroba Graves-Basedowa jest chorobą autoimmunologiczną, będącą najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy. Istotą choroby jest obecność przeciwciał pobudzających tarczycę do zwiększonej produkcji hormonów, co prowadzi do rozwoju objawów nadczynności tarczycy. Sam gruczoł również ulega rozrostowi, pojawia się wole miąższowe oraz mogą wystąpić objawy pozatarczycowe: wytrzeszcz gałek ocznych (orbitopatia), obrzęk przedgoleniowy i niebolesny obrzęk palców rąk lub niekiedy stóp z towarzyszącym podokostnowym zgrubieniem kości (akropachia).
Choroba ta może rozwijać się w każdej grupie wiekowej, dziesięciokrotnie częściej występuje u kobiet.
Pojawienie się autoprzeciwciał przeciwko receptorowi TSH (TRAb-thyrotropin receptor antibodies) wynika z zaburzeń funkcjonowania układu immunologicznego. Mechanizm tego zjawiska w organizmie nie jest dokładnie znany . Rozwój choroby zależy od interakcji pomiędzy czynnikami genetycznymi, jak i środowiskowymi.
Należą do nich m.in.:
Objawy nadczynność tarczycy to:
Wole miąższowe (rzadziej postać guzkowa wola) powoduje powiększenie obwodu szyi.
Jawna orbitopatia występuje u ok. 25% chorych, mogą obejmować objawy wynikające z pobudzenia współczulnego układu nerwowego – bardzo szeroko otwarte oczy (wrażenie wpatrywania się), a także rzadkie mruganie. Ponadto może wystąpić wytrzeszcz gałek ocznych (orbitopatia).
Rzadkim objawem jest obrzęk przedgoleniowy u pacjentów, który objawia się obrzękiem goleni bez zajęcia stóp (dermopatia).
Wyjątkowo rzadkim objawem jest akropachia tarczycowa, czyli stan, w którym końce palców rąk stają się pogrubiałe i zaokrąglone.
Wstępne podejrzenie choroby może być wysunięte na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, jednak pewne rozpoznanie wymaga wykonania badań dodatkowych:
Głównym celem leczenia nadczynności tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa jest osiągnięcie eutyreozy, czyli prawidłowego poziomu hormonów tarczycowych.
Istnieją trzy główne metody leczenia choroby Gravesa Basedowa:
Zazwyczaj zaczyna się od leczenia farmakologicznego, a w razie nawrotu nadczynności tarczycy preferuje się postępowanie radykalne – leczenie radiojodem lub operacyjne.
W leczeniu stosowane są leki przeciwtarczycowe, które nie tylko hamują wytwarzanie hormonów tarczycy, lecz działają także immunosupresyjnie na tarczycę, w wyniku czego zmniejsza się stężenie przeciwciał TRAb. Leczenie farmakologiczne stosuje się zazwyczaj przynajmniej przez 12–18 miesięcy. Celem leczenia jest uzyskanie eutyreozy (normalizacja wszystkich hormonów) oraz osiągnięcie remisji immunologicznej (obniżenie się poziomu przeciwciał TRAb).
Wszyscy chorzy na chorobę Gravesa i Basedowa powinni zaprzestać palenia tytoniu, ponieważ jest ono istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju oraz cięższego przebiegu orbitopatii.
W wielu przypadkach wystarcza jednorazowe podanie dawki promieniotwórczego jodu niszczącej, nadczynną tkankę tarczycy.
Leczenie radiojodem szczególnie stosuje się u:
Leczenie operacyjne jest preferowane w przypadku dużego wola o objętości > 80 ml, podejrzenia raka tarczycy, obecności dużych guzków, u pacjentów z umiarkowaną i ciężką aktywną orbitopatią Gravesa. Jest alternatywą leczenia jodem promieniotwórczym u kobiet planujących ciążę.
Ostateczną decyzję o wyborze leczenia podejmuje lekarz w porozumieniu z pacjentem.
dr n. med. Ewa Obel Specjalista z zakresu endokrynologii
Choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna tarczycy, w której układ odpornościowy pobudza tarczycę do nadmiernej produkcji hormonów. Jest jedną z najczęstszych przyczyn nadczynności tarczycy.
Objawy mogą obejmować kołatanie serca, nerwowość, drżenie rąk, nadmierną potliwość, chudnięcie mimo apetytu, osłabienie, nietolerancję ciepła, zaburzenia snu, częstsze wypróżnienia oraz powiększenie tarczycy.
Tak. U części osób może wystąpić orbitopatia tarczycowa, czyli zmiany w obrębie oczu, takie jak wytrzeszcz, suchość, łzawienie, uczucie piasku pod powiekami, obrzęk powiek lub podwójne widzenie.
Choroba Gravesa-Basedowa może wystąpić u każdego, ale częściej rozpoznaje się ją u kobiet. Ryzyko może być większe u osób z innymi chorobami autoimmunologicznymi lub rodzinnym występowaniem chorób tarczycy.
Diagnostyka obejmuje wywiad lekarski, badanie tarczycy, oznaczenie TSH, FT3, FT4 oraz przeciwciał przeciw receptorowi TSH, czyli TRAb. Pomocne może być także USG tarczycy i ocena objawów ocznych.
Chorobę Gravesa-Basedowa można leczyć i uzyskać dobrą kontrolę nad objawami. U części pacjentów możliwa jest remisja, ale choroba może także nawracać, dlatego ważna jest regularna kontrola endokrynologiczna.
Leczenie może obejmować leki przeciwtarczycowe, leczenie jodem radioaktywnym lub zabieg operacyjny. Wybór metody zależy od wieku pacjenta, nasilenia choroby, wyników badań, objawów ocznych i planów zdrowotnych.
Do endokrynologa warto zgłosić się przy objawach nadczynności tarczycy, nieprawidłowym TSH, powiększeniu tarczycy, kołataniu serca, nagłym chudnięciu, drżeniu rąk lub objawach ocznych sugerujących orbitopatię.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca się konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej konkretnych objawów, dolegliwości czy stanu zdrowia.