Poradnia immunologiczna. Nawracające zakażenia i infekcje, długotrwałe antybiotykoterapie nie przynoszące oczekiwanego efektu, niewłaściwa odpowiedź na szczepienia ochronne, to tylko niektóre sygnały oznaczające, że nasz system odpornościowy nie działa prawidłowo. To również alarm, by jak najszybciej zgłosić się do lekarza immunologa.
Mówi się o nim najczęściej w krajach, gdzie cywilizacja rozwija się w szybkim tempie. Wprawdzie czystość i higiena pozwalają na wyeliminowanie wielu groźnych chorób, ale kiedy układ odpornościowy człowieka kształtuje się w środowisku, w którym niewiele jest bakterii i wirusów przestaje sobie z nimi radzić. Do tego dołącza się stres, na świeżym powietrzu, brak ruchu, przepracowanie, nadmierne stosowanie używek.
Nie bez znaczenia dla układu immunologicznego jest nadmierne stosowanie leków , które w przypadku infekcji poprawiają samopoczucie i chory może prowadzić aktywne życie. Jednak takie postępowanie uniemożliwia organizmowi zebranie sił do walki z chorobą. Jeśli wystąpią powikłania w postaci stanu zapalnego, konieczna będzie antybiotykoterapia. Z kolei antybiotyki również mają duży wpływ na działanie systemu immunologicznego i tak m.in. powstaje nabyty niedobór odporności.
Jest zwykle wynikiem trwających bądź przebytych zakażeń wirusowych lub bakteryjnych. Jeśli towarzyszy np. grypie czy mononukleozie zakaźnej, przeważnie ma charakter przejściowy.
W niektórych sytuacjach zaburzenia odporności mają charakter wtórny. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z chorobami układowymi, w wyniku chociażby chorób nowotworowych. Najtrudniejszą formą tego typu defektów odporności jest choroba wywołana przez wirus HIV.
Jest wiele przypadków, kiedy powodem spadku odporności staje się leczenie innych chorób. Tak dzieje się u pacjentów, którzy otrzymują leki immunosupresyjne, redukujące ilość komórek odpornościowych lub osłabiające ich funkcję. Leki te stosowane są u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi lub po przeszczepach. Również efekt hamowania odporności pojawia się podczas stosowania chemioterapii i radioterapii.
Ujawnia się zazwyczaj w pierwszych tygodniach, czy miesiącach po urodzeniu . Może być spowodowany zaburzeniami składników układu odpornościowego, np. przeciwciał lub innych substancji istotnych z punktu widzenia odporności na zakażenia. W tej sytuacji konieczne jest wdrożenie natychmiastowej profilaktyki przeciwbakteryjnej i przeciwgrzybiczej oraz podjęcie odpowiedniego leczenia.
Zadaniem lekarza immunologa jest rozpoznanie przyczyny zaburzeń odporności i podjęcie takiego leczenia, by system „naprawić”. Współpracuje w tym zakresie z innymi specjalistami – transplantologiem, onkologiem, gastrologiem – w zależności od powodu defektu systemu immunologicznego.
Lekarz immunolog prowadzi również profilaktykę zakażeń poprzez szczepienia ochronne osób zdrowych i tych, będących w grupie ryzyka. Zajmuje się immunoterapią i immunostymulacją, wprowadzając procedury lecznicze oparte o mechanizmy immunologiczne.
Zgłaszając się na pierwszą wizytę do lekarza immunologa warto przygotować zestawienie zakażeń, okresy ich występowania, czas trwania, a także informacje o dotychczasowym leczeniu, szczepieniach ochronnych, niepożądanych reakcjach na szczepienie.
Konsultacje w poradni immunologicznej prowadzi prof. dr hab. n.med. Jacek Roliński – konsultant wojewódzki w dziedzinie immunologii klinicznej.
Immunolog zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń układu odpornościowego. Pomaga ustalić przyczynę nawracających infekcji, nieprawidłowej odpowiedzi na szczepienia lub podejrzenia niedoboru odporności.
Konsultację warto rozważyć przy częstych lub ciężkich zakażeniach, długotrwałej antybiotykoterapii bez poprawy, powtarzających się ropniach, przewlekłej grzybicy lub nieprawidłowych wynikach badań immunologicznych.
Tak, częste, nawracające lub ciężko przebiegające infekcje mogą sugerować zaburzenia odporności. Nie zawsze oznaczają poważną chorobę, ale wymagają oceny, zwłaszcza gdy powtarzają się mimo leczenia.
Nabyty niedobór odporności może pojawić się w wyniku przebytych lub trwających zakażeń, chorób przewlekłych, leczenia immunosupresyjnego, chemioterapii, radioterapii lub innych stanów osłabiających układ odpornościowy.
Wrodzony niedobór odporności wynika z zaburzeń elementów układu immunologicznego, np. przeciwciał lub komórek odpornościowych. Może ujawniać się już w pierwszych tygodniach lub miesiącach życia.
Niepokojące mogą być liczne infekcje w ciągu roku, ciężkie zapalenia zatok, długie leczenie antybiotykami bez poprawy, nawracające ropnie, przewlekła grzybica, ciężkie zakażenia lub częste powikłania infekcji.
Warto przygotować listę przebytych zakażeń, czas ich trwania, informacje o antybiotykoterapii, szczepieniach, reakcjach poszczepiennych, chorobach przewlekłych oraz dotychczasowe wyniki badań.
Immunolog może zlecić badania krwi, oznaczenia immunoglobulin, ocenę przeciwciał, badania biochemiczne, immunologiczne lub inne testy zależne od objawów, historii infekcji i podejrzewanej przyczyny problemu.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca się konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej konkretnych objawów, dolegliwości czy stanu zdrowia.