Ο Λουκάς Ωραιόπουλος , δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω με εξειδίκευση στις δημόσιες συμβάσεις και ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας dimosioidiagonismoi.gr , μας γράφει για την προδικαστική προσφυγή ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4412/2016 .
Στο άρθρο αυτό με απλό και κατανοητό τρόπο θα εξηγήσουμε:
ποια είναι η νομική φύση της προδικαστικής προσφυγής
ποια είναι τα είδη της
ποιες οι προϋποθέσεις άσκησης της
ποια η διαδικασία εξέτασης της ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ
όπως όλα αυτά ισχύουν σήμερα μετά τις συνεχείς τροποποιήσεις του βασικού νομοθετήματος, (Ν.4412/2026) που καθορίζει το νομικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων
Στην ιστοσελίδα της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. υπάρχει και ενημερώνεται συνέχεια το κείμενο του Νόμου με όλες τις μέχρι σήμερα τροποποιήσεις.
Κάθε ενδιαφερόμενος που έχει συμφέρον να του ανατεθεί δημόσια σύμβαση και υπέστη ή ενδέχεται να υποστεί ζημία από εκτελεστή πράξη ή παράλειψη της αναθέτουσας αρχής κατά παράβαση της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή της εσωτερικής νομοθεσίας μπορεί να ασκήσει προδικαστική προσφυγή.
Με προδικαστική προσφυγή ενώπιον της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ) προσβάλλονται:
αποφάσεις (πράξεις ή παραλείψεις) της αναθέτουσας αρχής κατά τη διάρκεια της διαγωνιστικής διαδικασίας,
Η προσφυγή αυτή ονομάζεται « ενδικοφανής » δηλ. η άσκησή της αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση αίτηση αναστολής και ακύρωσης στο αρμόδιο δικαστήριο.
Οι προδικαστικές προσφυγές με κριτήριο την προσβαλλόμενη πράξη διακρίνονται κυρίως σε:
Οι οικονομικοί φορείς που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς, αλλά εμποδίζονται από συγκεκριμένους όρους και/ή τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης μπορούν να προσφύγουν κατά της διακήρυξης του διαγωνισμού. Στην περίπτωση αυτή οι προσφεύγοντες έχουν δύο επιλογές:
Να συμμετάσχουν στο διαγωνισμό με επιφύλαξη για τους προσβαλλομένους όρους/προδιαγραφές ή
Να μην καταθέσουν προσφορά ισχυριζόμενοι ότι οι προσβαλλόμενοι όροι αποκλείουν ή καθιστούν ουσιωδώς δυσχερή την συμμετοχή τους στο διαγωνισμό.
Οι οικονομικοί φορείς μπορούν να προσφύγουν κατά της απόφασης της αναθέτουσας αρχής, με την οποία απορρίφθηκε η προσφορά τους. Με την προσφυγή πρέπει να προσβάλλονται όλοι οι λόγοι απόρριψης της προσφοράς.
Οι οικονομικοί φορείς μπορούν να προσφύγουν κατά της απόφασης της αναθέτουσας αρχής, η οποία παρανόμως έκανε δεκτή προσφορά ανταγωνιστή ή ανταγωνιστών τους, παρά το γεγονός ότι συνέτρεχε λόγος απόρριψης της προσφοράς του/των.
Ο οικονομικός φορέας που θεωρεί ότι η προσφορά του απορρίφθηκε παρανόμως και ταυτόχρονα δεν απορρίφθηκε η προσφορά άλλου συμμετέχοντος, παρότι συνέτρεχαν λόγοι αποκλεισμού της, (ή ακόμα και κατά οικονομικού φορέα που η προσφορά του αποκλείστηκε !) μπορεί στην προσφυγή του να περιλάβει ταυτόχρονα αίτημα ακύρωσης της προσβαλλομένης απόφασης και για τους δύο λόγους. Ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση αυτή πρέπει να δίνεται στο έννομο συμφέρον του μη οριστικού αποκλεισθέντος να προβάλλει αιτιάσεις κατά των λοιπών συνδιαγωνιζομένων του.
Ο οικονομικός φορέας που θεωρεί ότι η προσφορά του αδικήθηκε ή/και ότι η προσφορά συνδιαγωνιζομένου ευνοήθηκε κατά την βαθμολόγηση, μπορεί να προσφύγει κατά της απόφασης της αναθέτουσας αρχής. Μπορεί να προσβάλλει την απόφαση της αναθέτουσας αρχής είτε επειδή θεωρεί ότι προσφορά του υπερκαλύπτει τους όρους του κριτηρίου και πρέπει να λάβει βαθμολογία ανώτερη του 100, είτε επειδή θεωρεί ότι συνδιαγωνιζόμενος του έλαβε βαθμολογία ανώτερη του 100 ενώ δεν υπερκαλύπτει το κριτήριο ή το υπερκαλύπτει λιγότερο και έπρεπε να λάβει μικρότερη βαθμολογία.
Για να είναι παραδεκτή η προσφυγή ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:
Η ΕΑΔΗΣΥ είναι αρμόδια για τις διαφορές με εκτιμώμενη αξία ανώτερη των ορίων των άρθρων 118 και 328 περί απευθείας ανάθεσης (30.000 ευρώ ή 60.000 ευρώ για κάποιες κατηγορίες συμβάσεων).
Για τις συμβάσεις, που ανατίθενται με την διαδικασία της απευθείας ανάθεσης (μέχρι 30.000 ευρώ) καταργήθηκε η δυνατότητα άσκησης ένστασης. Η μόνη δυνατότητα των οικονομικών φορέων είναι η άσκηση αίτησης αναστολής και ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου, με την καταβολή παραβόλου 5% της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης.
Με την προσφυγή προσβάλλονται μόνο εκτελεστές αποφάσεις της αναθέτουσας αρχής (ή παραλείψεις) και όχι οι γνωμοδοτικού χαρακτήρα αποφάσεις (π.χ. πρακτικά των επιτροπών του διαγωνισμού).
Στους ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ , ή αν υποβληθεί μόνο μία προσφορά ανεξαρτήτως κριτηρίου ανάθεσης,
εκδίδεται μία απόφαση, με την οποία εγκρίνονται όλα τα στάδια (αποσφράγιση και αξιολόγηση «δικαιολογητικών συμμετοχής-τεχνικής προσφοράς» και «οικονομικής προσφοράς»),
Η απόφαση αυτή δεν κοινοποιείται στους οικονομικούς φορείς, αλλά ενσωματώνεται στην απόφαση κατακύρωσης, η οποία είναι η μόνη απόφαση που υπόκειται σε προσφυγή.
Στους διαγωνισμούς με κριτήριο τη ΣΥΜΦΕΡΟΤΕΡΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ (με βαθμολογία)
εκδίδεται και κοινοποιείται, στους οικονομικούς φορείς η απόφαση για την έγκριση του σταδίου της αποσφράγισης και αξιολόγησης των «δικαιολογητικών συμμετοχής-τεχνικών προσφορών», η οποία υπόκειται σε προσφυγή
εκδίδεται η απόφαση για την έγκριση του σταδίου της αποσφράγισης και αξιολόγησης της «οικονομικής προσφοράς», πλην όμως η απόφαση αυτή δεν κοινοποιείται στους οικονομικούς φορείς, αλλά ενσωματώνεται στην απόφαση κατακύρωσης, που υπόκειται σε προσφυγή
Η προδικαστική προσφυγή υποβάλλεται υποχρεωτικά με τη χρήση τυποποιημένου εντύπου . Η προσφυγή συνήθως δεν απορρίπτεται αν δεν συνταχθεί στο τυποποιημένο έντυπο, αρκεί να περιέχει όλα τα στοιχεία που αναγράφονται σε αυτό, με ιδιαίτερη προσοχή στην υπεύθυνη που βρίσκεται στο τέλος του εντύπου. Η προσφυγή μετατρέπεται σε αρχείο τύπου pdf και υπογράφεται με ηλεκτρονική ψηφιακή υπογραφή.
Η έκταση της προσφυγής δεν πρέπει να υπερβαίνει τις είκοσι πέντε (25) σελίδες. Υπέρβαση του ορίου των σελίδων δικαιολογείται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις, όπως ιδίως, αν με την προσφυγή αμφισβητείται η πλήρωση πλήθους τεχνικών προδιαγραφών. Το Κλιμάκιο τον περιορισμό της αδικαιολόγητης έκτασής της. Αν ο προσφεύγων δεν συμμορφωθεί, καταβάλλει παράβολο ίσο προς το διπλάσιο του παραβόλου.
Ο προσφεύγων πρέπει να επικαλείται και να θεμελιώνει την ύπαρξη έννομου συμφέροντος για την άσκηση της προσφυγής του. Επίσης πρέπει να προσδιορίζει ειδικώς και να επικαλείται τις δυσμενείς μεταβολές που επέρχονται σε βάρος του από την πράξη ή παράλειψη της αναθέτουσας αρχής.
Οι προθεσμίες για την άσκηση της προσφυγής είναι:
δέκα (10) ημέρες από την κοινοποίηση της προσβαλλόμενης πράξης στον ενδιαφερόμενο οικονομικό φορέα αν η πράξη κοινοποιήθηκε με ηλεκτρονικά μέσα ή δεκαπέντε (15) ημέρες από την κοινοποίηση της προσβαλλόμενης πράξης στον ενδιαφερόμενο οικονομικό φορέα, αν χρησιμοποιήθηκαν άλλα μέσα επικοινωνίας,
δέκα (10) ημέρες από την πλήρη, πραγματική ή τεκμαιρόμενη, γνώση της πράξης που βλάπτει τα συμφέροντα του ενδιαφερομένου οικονομικού φορέα.
Η άσκηση προδικαστικής προσφυγής κατά διακήρυξης διαγωνισμού επιτρέπεται μέχρι και δεκαπέντε (15) ημέρες από τη δημοσίευσή της στο ΚΗΜΔΗΣ.
Σε περίπτωση παράλειψης, η προθεσμία για την άσκηση της προδικαστικής προσφυγής είναι δεκαπέντε (15) ημέρες από την επομένη της συντέλεσης της προσβαλλόμενης παράλειψης.
Στην ιστοσελίδα μου www.dimosioidiagonismoi.gr περιέχονται χρήσιμες εφαρμογές για τον αυτόματο υπολογισμό των βασικών προθεσμιών.
Για το παραδεκτό της προδικαστικής προσφυγής καταβάλλεται ειδικό ηλεκτρονικό παράβολο, αυτόματης δέσμευσης από την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων με κωδικό 100.
Το ποσό του παραβόλου ανέρχεται σε ποσοστό 0,5% επί της προϋπολογισθείσας αξίας της σύμβασης χωρίς ΦΠΑ και δεν μπορεί να είναι κατώτερο των 600,00 € και ανώτερο των 15.000,00 €. Εφόσον η σύμβαση χωρίζεται σε τμήματα το παράβολο υπολογίζεται επί του τμήματος ή των τμημάτων που προσβάλλεται με την προσφυγή.
Στην ιστοσελίδα μου www.dimosioidiagonismoi.gr περιέχονται χρήσιμες εφαρμογές για τον αυτόματο υπολογισμό όλων των παραβόλων και λεπτομερής περιγραφή του τρόπου έκδοσής τους .
Το παράβολο υποβάλλεται υποχρεωτικά κατά τον χρόνο κατάθεσης της προσφυγής αφού δεν προβλέπεται η δυνατότητα συμπλήρωσής του.
Το παράβολο επιστρέφεται στον προσφεύγοντα:
σε περίπτωση ολικής ή μερικής αποδοχής της προσφυγής του,
όταν η αναθέτουσα αρχή ανακαλεί την προσβαλλόμενη πράξη ή προβαίνει στην οφειλόμενη ενέργεια πριν από την έκδοση της απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ επί της προσφυγής,
σε περίπτωση παραίτησης του προσφεύγοντα από την προσφυγή του
Σε περίπτωση απόρριψης της προσφυγής, το παράβολο αποδίδεται στο Δημόσιο, εφόσον:
ο προσφεύγων δεν ασκήσει αίτηση αναστολής και ακύρωσης ή παραιτηθεί από αυτήν
με την απόφαση του Δικαστηρίου απορριφθεί η αίτηση του προσφεύγοντος
σε κάθε περίπτωση που δεν διατάσσεται η ΕΑΔΗΣΥ να επιστρέψει το παράβολο στον προσφεύγοντα.
Αν το δικαστήριο ακυρώσει απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ και αναπέμψει την υπόθεση σε αυτήν για νέα κρίση, αν το παράβολο είχε επιστραφεί, κατατίθεται νέο ισόποσο παράβολο εντός τριών (3) ημερών από την κοινοποίηση στον προσφεύγοντα της πράξης περί ορισμού ημέρας εξέτασης της προδικαστικής προσφυγής και Εισηγητή. Αν το δικαστήριο ακυρώσει απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ χωρίς να αναπέμψει την υπόθεση στην Αρχή για νέα κρίση, αποφαίνεται το ίδιο και για την τύχη του καταβληθέντος για την προδικαστική προσφυγή και μη επιστραφέντος παραβόλου. Στην περίπτωση αυτή, αν το δικαστήριο παραλείψει να περιλάβει στην απόφασή του διάταξη για την τύχη του παραβόλου της προδικαστικής προσφυγής, του οποίου είχε διαταχθεί η κατάπτωση, αυτό επιστρέφεται από την ΕΑΔΗΣΥ, μετά από αίτηση του ενδιαφερομένου.
Νόμιμο αίτημα της προσφυγής είναι μόνο είναι η ακύρωση της πράξης και όχι η τροποποίηση της.
Η διαδικασία ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ είναι η εξής:
Η αναθέτουσα αρχή εκδίδει την «προσβαλλόμενη» απόφαση και την αναρτά στην πλατφόρμα ΕΣΗΔΗΣ του διαγωνισμού. Οι συμμετέχοντες στο διαγωνισμό ενημερώνονται συνήθως με αυτοματοποιημένο μήνυμα.
Η προσφυγή κατατίθεται στην πλατφόρμα του διαγωνισμού (αν ο διαγωνισμός διενεργείται στο ΕΣΗΔΗΣ) μέσω του συστήματος Επικοινωνία Μηνύματα – Νέο Μήνυμα – Προδικαστική προσφυγή μαζί με το παράβολο και τυχόν σχετικά έγγραφα. Στη συνέχεια αποστέλλεται στην ΕΑΔΗΣΥ στο email [email protected] .
Η ΕΑΔΗΣΥ καταχωρεί αυθημερόν την προσφυγή και αποστέλλει με email στην αναθέτουσα αρχή και στον προσφεύγοντα Πράξη του Προέδρου του Κλιμακίου. Στην Πράξη μεταξύ άλλων ορίζεται η ημέρα και η ώρα εξέτασης της προσφυγής, η οποία δεν μπορεί να απέχει περισσότερο από σαράντα (40) ημέρες από την ημερομηνία κατάθεσής της, και ο εισηγητής της της υπόθεσης.
Οι οικονομικοί φορείς που τα συμφέροντα τους επηρεάζονται από την προσφυγή έχουν δικαίωμα να ασκήσουν Παρέμβαση.
Η προθεσμία για την άσκηση παρέμβασης είναι 10 ημέρες από την ημερομηνία κοινοποίησης της προσφυγής.
Δεν υπάρχει πρότυπο έντυπο για την Παρέμβαση, για ευκολία μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτό της προσφυγής κατάλληλα τροποποιημένο.
Δεν καταβάλλεται παράβολο.
Υπογράφεται από τον παρεμβαίνοντα με ψηφιακή υπογραφή.
Αποστέλλεται μέσω του συστήματος επικοινωνίας στην αναθέτουσα αρχή και κοινοποιείται με email στην ΕΑΔΗΣΥ
Η αναθέτουσα αρχή καλείται από την ΕΑΔΗΣΥ να αποστείλει έγγραφο απόψεων επί του αιτήματος λήψης προσωρινών μέτρων.
Η ΑΕΠΠ μετά από αίτημα του προσφεύγοντος ή αυτεπαγγέλτως εκδίδει συνοπτικά αιτιολογημένη απόφαση αναστολής εκτέλεσης της προσβαλλόμενης πράξης, μόνον εφόσον συντρέχουν εξαιρετικά επείγουσες περιστάσεις. Η απόφαση αποστέλλεται στους οικονομικούς φορείς στο δηλωθέν email επικοινωνίας, στην αναθέτουσα αρχή και στους τυχόν παρεμβαίνοντες.
Η αναθέτουσα αρχή οφείλει εντός 15 ημερών από την ημερομηνία κατάθεσης της προσφυγής να αποστείλει έγγραφες Απόψεις επί της προσφυγής και μπορεί να παραθέσει αρχική ή συμπληρωματική αιτιολογία.
Επί της αρχικής ή συμπληρωματικής αιτιολογίας που περιέχεται στις απόψεις της αναθέτουσας αρχής ο προσφεύγων υποβάλλει Υπόμνημα, με το οποίο να αντικρούει όσα αναφέρονται στις Απόψεις της αναθέτουσας αρχής. Υπόμνημα μπορούν να υποβάλλουν και οι παρεμβαίνοντος
Το Υπόμνημα επί των απόψεων και της τυχόν συμπληρωματικής αιτιολογίας της Αναθέτουσας Αρχής κατατίθεται στην πλατφόρμας του ΕΣΗΔΗΣ και αποστέλλεται στην ΕΑΔΗΣΥ ο αργότερο εντός πέντε (5) ημερών από την κοινοποίηση των απόψεων της αναθέτουσας αρχής.
Η προσφυγή εξετάζεται την ορισθείσα ημερομηνία και ώρα ή την ημερομηνία στην οποία τυχόν αναβληθεί αυτεπάγγελτα από την ΕΑΔΗΣΥ. Η εξέταση της προσφυγής γίνεται σε συμβούλιο χωρίς την παράσταση των μερών ή των δικηγόρων τους.
Η απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ εκδίδεται μέσα σε προθεσμία 20 ημερών από την ημερομηνία εξέτασης της προσφυγής. Αν στην ανωτέρω προθεσμία δεν εκδοθεί απόφαση η ΕΑΔΗΣΥ χάνει την λειτουργική αρμοδιότητά της και η προσφυγή θεωρείται ότι έχει απορριφθεί σιωπηρώς.
Η ΕΑΔΗΣΥ, αποφαίνεται αιτιολογημένα επί της βασιμότητας των προβαλλόμενων πραγματικών και νομικών ισχυρισμών της προσφυγής και των ισχυρισμών της αναθέτουσας αρχής και, σε περίπτωση παρέμβασης, των ισχυρισμών του παρεμβαίνοντος και δέχεται (εν όλω ή εν μέρει) ή απορρίπτει την προσφυγή.
Η ΕΑΔΗΣΥ με την απόφαση της έχει την δυνατότητα μόνο να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση και δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αναθέτουσα αρχή τροποποιώντας την προσβαλλόμενη πράξη.
Η απόφαση αποστέλλεται με mail στον προσφεύγοντα, στην αναθέτουσα αρχή και στους παρεμβαίνοντες και αναρτάται ανωνυμοποιημένη στην ιστοσελίδα της.
Οι αποφάσεις της ΕΑΔΗΣΥ προσβάλλονται με αίτηση αναστολής ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου της έδρας της αναθέτουσας αρχής , ή σε κάποιες περιπτώσεις ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.