Rak piersi to najczęściej diagnozowany nowotwór u kobiet w Polsce i na świecie – każdego roku słyszy tę diagnozę ponad 21 tysięcy Polek. Dla większości z nich walka z chorobą zaczyna się w momencie wykrycia guza. Jednak są kobiety, które decydują się działać wcześniej — zanim rak w ogóle się pojawi. Wybierają profilaktyczną mastektomię — zabieg radykalny, budzący emocje i pytania: Czy to odważne, czy zbyt pochopne? Czy rzeczywiście ratuje zdrowie, a może nawet życie?
O tym, dla kogo jest to szansa na spokój i zdrowie, jak wygląda proces podejmowania decyzji i dlaczego w tej rozmowie ważne są nie tylko fakty medyczne, ale też emocje – opowiada dr n. med. Krzysztof Kozak, chirurg onkologiczny .
Profilaktyczna mastektomia, a mówiąc poprawnie mastektomia redukująca ryzyko zachorowania na raka gruczołu piersiowego, to operacyjne usunięcie obu piersi u kobiet zdrowych, które nie mają raka, ale znajdują się w grupie wysokiego ryzyka zachorowania. Głównym celem jest znaczące zmniejszenie ryzyka rozwoju raka piersi — badania pokazują, że taki zabieg może obniżyć ryzyko nawet o 90 – 95%.
Kluczowe są tu czynniki genetyczne i rodzinne. Najczęstszym wskazaniem jest obecność mutacji genów BRCA1 lub BRCA2, które zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi w ciągu całego życia aż o ok. 87%. Drugą grupą są kobiety z silnym wywiadem rodzinnym — np. gdy matka, siostra czy babcia chorowały na raka piersi w młodym wieku.
Absolutnie nie. To zawsze indywidualna decyzja. Zanim pacjentka zostanie zakwalifikowana do operacji, przechodzi kompleksową diagnostykę i konsultacje — genetyczne, psychologiczne, onkologiczne. Część kobiet wybiera intensywny nadzór w postaci badań obrazowych piersi co 6 miesięcy. Inne, zwłaszcza po urodzeniu dzieci lub z silnym obciążeniem rodzinnym, rozważają operację jako sposób na uwolnienie się od ciągłego lęku.
Najczęściej boją się utraty kobiecości i zmian w obrazie własnego ciała. Nie każda pacjentka jest gotowa na operację, nawet wiedząc, że zmniejsza ryzyko zachorowania. Dlatego tak ważna jest opinia psychologa onkologicznego i rozmowy w grupach wsparcia. Drugim tematem jest kwestia powikłań — infekcji, problemów z gojeniem, utraty czucia czy konieczności kolejnych zabiegów korekcyjnych.
Niestety, nie. Żaden zabieg nie daje stuprocentowej gwarancji. Nawet po całkowitym usunięciu piersi zostaje minimalna ilość tkanki gruczołowej, w której – teoretycznie – nowotwór może się rozwinąć. Jednak ryzyko rozwoju raka piersi zredukowane jest do ok. 5-10%
Tak, od kilku lat NFZ refunduje operacje profilaktycznej mastektomii z jednoczasową rekonstrukcją. Do zabiegu mogą zostać zakwalifikowane pacjentki, u których:
Przede wszystkim – nie jesteście same. To decyzja, która wymaga czasu, rozmów z ekspertami i wsparcia bliskich. Nie ma jednego słusznego wyboru – zarówno intensywna kontrola, jak i mastektomia są dobrą drogą, jeśli są świadome i przemyślane.
Dziękujemy za rozmowę.
Profilaktyczna mastektomia, czyli mastektomia redukująca ryzyko zachorowania na raka piersi, to operacyjne usunięcie piersi u kobiety zdrowej, ale znajdującej się w grupie wysokiego ryzyka rozwoju raka piersi.
Celem zabiegu jest znaczące zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka piersi. Nie jest to jednak metoda dająca całkowitą, stuprocentową ochronę przed chorobą.
Do zabiegu mogą kwalifikować się przede wszystkim kobiety z wysokim ryzykiem zachorowania, m.in. z mutacją genów BRCA1 lub BRCA2 albo silnym obciążeniem rodzinnym rakiem piersi.
Nie. Obecność mutacji BRCA1 lub BRCA2 nie oznacza automatycznie konieczności operacji. Decyzja powinna być indywidualna i poprzedzona konsultacjami genetyczną, onkologiczną oraz psychologiczną.
U części kobiet alternatywą może być intensywny nadzór, czyli regularne badania obrazowe piersi wykonywane zgodnie z zaleceniami lekarza. Wybór postępowania zależy od ryzyka, wieku, planów życiowych i decyzji pacjentki.
Nie. Profilaktyczna mastektomia znacznie zmniejsza ryzyko zachorowania, ale nie eliminuje go całkowicie. Po zabiegu może pozostać niewielka ilość tkanki gruczołowej, w której teoretycznie może rozwinąć się nowotwór.
Pacjentki często obawiają się zmian w wyglądzie ciała, utraty kobiecości, powikłań, problemów z gojeniem, utraty czucia oraz konieczności kolejnych zabiegów korekcyjnych. Dlatego ważne jest wsparcie specjalistów.
W Polsce profilaktyczna mastektomia z jednoczasową rekonstrukcją może być refundowana przez NFZ u pacjentek spełniających określone kryteria kwalifikacji. O możliwości refundacji decyduje kwalifikacja medyczna.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca się konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej konkretnych objawów, dolegliwości czy stanu zdrowia.