Szewska klatka piersiowa (łac. pectus excavatum ), nazywana także klatką piersiową lejkowatą , to wada wrodzona klatki piersiowej polegająca na zapadnięciu mostka do wnętrza klatki piersiowej. Choć wiele osób może żyć z tą anomalią bez większych dolegliwości, u niektórych może ona wpływać na funkcjonowanie układu oddechowego i sercowo-naczyniowego oraz mieć znaczący wpływ na samoocenę i komfort życia. Artykuł ten ma na celu przybliżyć istotę tej wady oraz dostępne możliwości leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem metod operacyjnych.
Szewska klatka piersiowa u dzieci i młodzieży to najczęstsza deformacja przedniej ściany klatki piersiowej – występuje u około 1 na 300–400 urodzeń, znacznie częściej u chłopców niż u dziewcząt. Charakterystycznym objawem jest wklęśnięcie mostka, które może być łagodne, umiarkowane lub głębokie.
Deformacja ta zazwyczaj ujawnia się w dzieciństwie, a jej nasilenie często zwiększa się w okresie szybkiego wzrostu, czyli w wieku dojrzewania.
U wielu pacjentów klatka piersiowa lejkowata ma charakter jedynie estetyczny i nie wpływa na zdrowie fizyczne. Jednak w bardziej zaawansowanych przypadkach może dochodzić do:
Psychologicznie, dzieci i młodzież z tą wadą często zmagają się z obniżonym poczuciem własnej wartości. Unikają aktywności fizycznej i sytuacji społecznych, w których deformacja jest widoczna (np. na basenie czy w przebieralni).
Nie każdy przypadek wymaga interwencji chirurgicznej. W łagodnych formach zaleca się obserwację, ćwiczenia oddechowe i wzmacniające mięśnie klatki piersiowej. Jednak w przypadku Pacjentów, u których stan jest średnio ciężki i ciężki – szczególnie gdy występują objawy fizyczne lub znaczny dyskomfort psychiczny – rozważa się leczenie operacyjne szewskiej klatki piersiowej .
Operacja klatki piersiowej lejkowatej najlepiej wypada w okresie wczesnej lub średniej adolescencji – zazwyczaj w przedziale od 11. do 16. roku życia. W tym wieku mostek i żebra są jeszcze elastyczne, co zwiększa skuteczność operacji i zmniejsza ryzyko powikłań. Wykonywanie zabiegu przed zakończeniem intensywnego wzrostu pozwala również na lepsze dostosowanie kształtu klatki piersiowej do dalszego rozwoju organizmu.
Zabiegi u osób dorosłych są również możliwe, ale mogą wymagać większej siły korekcyjnej i wiązać się z dłuższym okresem rekonwalescencji. W celu zakwalifikowania Pacjenta do operacji należy udać się do lekarza, specjalizującego się chirurgii klatki piersiowej.
To starsza technika chirurgiczna, polegająca na chirurgicznym usunięciu zdeformowanych chrząstek żebrowych i ustawieniu mostka w prawidłowej pozycji. Choć skuteczna, jest to zabieg bardziej inwazyjny, z dłuższym czasem rekonwalescencji.
Obecnie najczęściej stosowana. Polega na wprowadzeniu pod mostek zakrzywionej metalowej płyty (w niektórych przypadkach dwóch), która wypycha mostek na zewnątrz. Zabieg wykonywany jest przez małe nacięcia po bokach klatki piersiowej. Operacja metodą Nussa to standard leczenia w wielu krajach. Płytkę usuwa się po około 2–3 latach, gdy mostek utrwali swoją nową pozycję.
W przypadku operacji metodą Nussa coraz częściej stosuje się krioanalgezję , czyli czasowe zamrażanie nerwów międzyżebrowych za pomocą specjalnej sondy kriogenicznej. Celem krioanalgezji po operacji metodą Nussa jest znaczne zmniejszenie bólu pooperacyjnego , co pozwala ograniczyć stosowanie silnych leków przeciwbólowych (opioidów) i przyspieszyć rekonwalescencję. Krioanalgezja jest bezpieczna, skuteczna i coraz bardziej powszechna w nowoczesnej chirurgii klatki piersiowej.
Jak każdy zabieg chirurgiczny, również operacja szewskiej klatki piersiowej niesie ryzyko powikłań. Należą do nich:
Ryzyko powikłań jest relatywnie niskie, zwłaszcza w doświadczonych ośrodkach, a większość ewentualnych problemów można skutecznie leczyć.
Szewska klatka piersiowa to wada, z którą można żyć, ale w wielu przypadkach warto rozważyć leczenie – nie tylko ze względów zdrowotnych, ale także psychologicznych. Obecnie dostępne metody operacyjne, zwłaszcza operacja metodą Nussa z zastosowaniem krioanalgezji , pozwalają na skuteczne i komfortowe przywrócenie prawidłowego kształtu klatki piersiowej. Dzięki niej pacjenci mogą szybko wrócić do normalnego życia z poprawioną postawą, funkcją oddechową i pewnością siebie. Jeśli masz w rodzinie dziecko z tą wadą lub sam/-a ją posiadasz – warto skonsultować się z chirurgiem klatki piersiowej (torakochirurgiem), by omówić najlepsze opcje leczenia.
dr n. med. i n. o zdr. Robert Chudzik Chirurg klatki piersiowej
Szewska klatka piersiowa, czyli lejkowata klatka piersiowa, to wada budowy klatki piersiowej polegająca na zapadnięciu mostka i przedniej części żeber w kierunku kręgosłupa.
Najbardziej widocznym objawem jest zagłębienie w przedniej części klatki piersiowej. U części osób mogą występować duszność, szybsze męczenie się, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca lub obniżona tolerancja wysiłku.
Wada może być widoczna już u dziecka, ale często staje się bardziej zauważalna w okresie intensywnego wzrostu, szczególnie w czasie dojrzewania.
U wielu osób wada ma głównie znaczenie estetyczne, ale w cięższych przypadkach może wpływać na pracę serca i płuc. Dlatego warto skonsultować ją z lekarzem, zwłaszcza gdy występują objawy wysiłkowe.
Diagnostyka obejmuje badanie lekarskie, ocenę wyglądu klatki piersiowej i nasilenia wady. W razie potrzeby lekarz może zlecić badania obrazowe, EKG, echo serca lub badania oceniające wydolność oddechową.
Może wpływać na oddychanie, szczególnie przy większym zapadnięciu mostka. U części pacjentów pojawia się szybsze męczenie podczas wysiłku, uczucie duszności lub ograniczenie pojemności oddechowej.
Leczenie zależy od stopnia wady i objawów. Może obejmować obserwację, fizjoterapię, ćwiczenia oddechowe i posturalne, a w wybranych przypadkach leczenie operacyjne.
Konsultacja torakochirurgiczna jest wskazana, gdy wada jest nasilona, szybko się pogłębia, powoduje duszność, ból, kołatanie serca, ograniczenie aktywności fizycznej lub znaczny dyskomfort estetyczny.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca się konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej konkretnych objawów, dolegliwości czy stanu zdrowia.