25.09.2026 • 4 min. czytania
NFZ zdecydował o zmianie zasad finansowania części świadczeń od 2027 r. Wybrane zabiegi ortopedyczne, urologiczne i operacje kręgosłupa będą mogły odbywać się wyłącznie w wyspecjalizowanych oddziałach. Fundusz wprowadzi też nowe mechanizmy uzależniające wysokość płatności od wybranych wskaźników jakości w POZ i lecznictwie szpitalnym. Wcześniej, od października 2026 r., wzrośnie o 40 proc. wycena jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej.
NFZ opublikował 24 września informacje o zmianach, które mają obowiązywać od przyszłego roku. Fundusz wcześniej przedstawił ich założenia do konsultacji publicznych. Po analizie zgłoszonych uwag zdecydował o ich wprowadzeniu.
Tylko w specjalistycznych oddziałach
Od 1 stycznia 2027 r. wybrane zabiegi ortopedyczne, urologiczne oraz operacje kręgosłupa będą wykonywane wyłącznie w oddziałach, które mają odpowiedni sprzęt i kadrę medyczną na miejscu.
Chodzi m.in. o artroskopie, wybrane zabiegi dotyczące kończyny dolnej, operacje kręgosłupa oraz niektóre zabiegi urologiczne dotyczące moczowodu i pęcherza moczowego. Świadczenia te mają być finansowane i wykonywane w oddziałach właściwych dla danej specjalności.
NFZ wskazuje, że obecnie część takich zabiegów wykonują szpitale powiatowe, korzystając z tzw. lekarzy walizkowych, czyli specjalistów przyjeżdżających do placówki na wykonanie zabiegu, a następnie wyjeżdżających.
– Zawsze zadaję sobie pytanie, gdzie sam poszedłbym się operować? Nie wybrałbym placówki, w której chirurg pojawia się raz w tygodniu. Wybrałbym szpital, w którym specjalista jest obecny na co dzień i można natychmiast leczyć powikłania. Bezpieczeństwo pacjenta musi być zapewnione przez całą dobę – mówi prof. Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich.
NFZ powołuje się także na stanowiska prof. Jerzego Sieńki, konsultanta krajowego w dziedzinie chirurgii ogólnej, prof. Jarosława Czubaka, konsultanta krajowego w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu, oraz prof. Piotra Czauderny, doradcy Prezydenta RP.
Szpitale dostaną dodatkowy czas na dostosowanie się do nowych zasad i dokończenie leczenia pacjentów już zakwalifikowanych do zabiegów.
Wyższa wycena operacji
Nie wszystkie zmiany zaczną obowiązywać dopiero w 2027 r. Już od października 2026 r. NFZ zwiększy o 40 proc. wycenę jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej. Jak podaje Fundusz, dodatkowe środki trafią przede wszystkim do oddziałów chirurgicznych. NFZ wskazuje również, że jednoczasowe leczenie oznacza dla pacjenta jeden zabieg i jedną rekonwalescencję, co może ograniczyć liczbę dodatkowych hospitalizacji.
Zapłata za jakość w POZ
Zmiany przewidziano także w podstawowej opiece zdrowotnej. Od maja 2027 r. NFZ zacznie stosować współczynniki korygujące związane z wynikami w zgłaszalności pacjentów do programów profilaktycznych, wizytami domowymi oraz teleporadami.
W określonych sytuacjach stawka kapitacyjna będzie obniżana o 5 lub 10 proc. O 5 proc. niższe będzie wynagrodzenie w przypadku najniższej zgłaszalności do wskazanych programów profilaktycznych dotyczących raka piersi i raka szyjki macicy. Z kolei o 10 proc. niższa stawka będzie dotyczyć placówek, które w ogóle nie realizują wizyt domowych albo w których odsetek teleporad przekracza 50 proc. Także całkowity brak teleporad będzie oznaczał 10-procentowe obniżenie.
W 2027 r. próg dla programu profilaktyki raka piersi wyniesie 4,55 proc. W przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy będzie to 0,044 proc. NFZ zaznacza, że obie wartości zostały wskazane bezpośrednio w zarządzeniu.
– Wyraźnie widać, że niższe wynagrodzenie będzie dotyczyć tylko tych placówek POZ, których pacjentki w niewielkim stopniu lub w ogóle nie korzystają z konkretnego programu profilaktycznego – mówi Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ.
Jak dodaje, w POZ działają koordynatorzy, których zadaniem jest m.in. przypominanie pacjentom o badaniach profilaktycznych i pomoc w zapisach. NFZ wskazuje również na rolę lekarzy POZ w zachęcaniu pacjentów do korzystania z profilaktyki.
Zmiany będą rozliczane na podstawie danych za 2026 r. i nie obejmą wszystkich pacjentów zapisanych do danej placówki. Obniżona płatność będzie dotyczyć pacjentów z określonych grup wiekowych, wskazanych w zarządzeniu NFZ.
20 wskaźników jakości w szpitalach
Nowe zasady obejmą również leczenie szpitalne. NFZ wprowadzi mechanizm modyfikowania płatności na podstawie 20 wskaźników jakości. W zależności od osiągniętych wyników wynagrodzenie może zostać podwyższone albo obniżone. Część nowych współczynników zastąpi rozwiązania już funkcjonujące.
W 2027 r. obowiązywać będą łagodniejsze progi. NFZ już teraz publikuje jednak wyższe progi, które mają obowiązywać od 2028 r., aby placówki miały czas na przygotowanie się do nowych zasad.
Fundusz zakłada, że powiązanie części płatności z wynikami leczenia ma służyć poprawie jakości świadczeń i bezpieczeństwa pacjentów.